تكذيب مىكند ، سه صفت را در خود جمع دارد ، و ظاهرا چنين است ، بدان سبب كه صفات شرّ به همان گونه يكديگر را فرا مىخوانند كه صفات خير چنين مىكنند ، و بدين گونه سورهء كريمه تكذيب كنندگان را به ما مىشناساند ، تا چنان شود كه از صفات ايشان بپرهيزيم و از تكذيب كردن دين در امان مىمانيم . « أَ رَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ - آيا ديدى آن كس را كه تكذيب دين مىكند ؟ » آيا او را شخصا ديدى و صفات او را شناختى ؟ و دين به معنى پاداش در روز پاداش است ، و بلكه به معنى قرآن و اسلام است ، ولى محور هر دين ايمان داشتن به پاداش و مكافاتى است كه به صورت احساس مسئوليت در نفس منعكس مىشود ، و معنى فراگير دين همين است . [ 2 ] ايمان داشتن به دين نفس آدمى را پاكيزه مىسازد ، و آن را از بخل و تنگى و نادانى بيرون مىآورد ، / 381 و در آن فطرت دوستى ديگران و انگيزه‌هاى نيكى و نيكوكارى برانگيخته مىشود ، و اين برانگيختگى را با مهربانيها و عواطف تحريك شدهء دربارهء مستضعف و ناكام آشكار مىسازد ، در صورتى كه تكذيب كنندهء دين را مىبينى كه يتيم را از خود مىراند ، و به اين نمىانديشد كه آن كودك بيگناه از دوستى پدر ( يا مادر ) و مهر و محبت او محروم ماند و مستحق ديدن محبت و مهربانى از ديگران است . « فَذلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ - اين كسى است كه يتيم را از خود مىراند . » گفته‌اند كه « دعّ » به معنى دور كردن با نيرو و سختى است و سنگ دلى و بىعاطفگى را مىرساند ، در صورتى كه يتيم از آنان جز مهربانى و ترحمى را طالب نيست كه به سبب يتيم شدن از آن محروم مانده است ، ولى دل سنگى كه بر گرد محور مصالح شخصى مىگردد ، باعثى براى پذيرفتن يتيم و مهربانى كردن به او در خود نمىيابد ، چه در پى آن مصلحت دنيوى عاجلى تصور نمىكند . اسلام به احترام گذاشتن به يتيم و پناه دادن به او فرمان داده است ، و حتى